Ceremonia kakao to spokojne, uważne picie czystej masy kakaowej z wcześniej określoną intencją. Można ją przeprowadzić samemu albo w kręgu, w domu, w ciągu godziny lub dwóch.
Nie potrzebujesz do niej specjalnych uprawnień ani prowadzącego. Liczą się trzy rzeczy: dobre kakao, przygotowana przestrzeń i czas, którego nikt Ci nie przerwie. Poniżej opisujemy, jak wygląda ceremonia krok po kroku i co przygotować wcześniej.
Czym jest ceremonia kakao?
Kakao od tysięcy lat towarzyszyło ludom Mezoameryki w ważnych chwilach: zaślubinach, narodzinach, obrzędach ku czci bogów. Majowie i Aztekowie traktowali je jak napój święty. Więcej o tej historii piszemy w artykule kakao ceremonialne: co to jest.
Dzisiejsza ceremonia kakao jest współczesną praktyką, która czerpie z tych tradycji, ale ich nie odtwarza. Rozwinęła się na początku XXI wieku w Gwatemali, a potem rozeszła po świecie. Zwykle łączy picie kakao z ciszą, oddechem, muzyką, medytacją lub pisaniem.
Od zwykłego picia kakao różni ją nastawienie. Kubek kakao wypity w biegu to napój. Ten sam kubek wypity powoli, z intencją i w ciszy, staje się rytuałem.
Co przygotować przed ceremonią?
- Kakao ceremonialne w bloku lub płatkach, czyli czystą masę kakaową bez dodatków.
- Garnek, trzepaczkę lub spieniacz i ulubiony kubek albo czarkę.
- Świecę, a jeśli lubisz, palo santo lub białą szałwię do oczyszczenia przestrzeni dymem.
- Poduszkę lub matę, koc i wygodne ubranie.
- Notes i długopis.
- Muzykę bez słów albo instrument, na przykład misę tybetańską.
Wyłącz telefon albo przełącz go w tryb samolotowy. Uprzedź domowników, że przez najbliższą godzinę potrzebujesz spokoju.
Jak przeprowadzić ceremonię kakao krok po kroku?
- Określ intencję. Zapisz jedno zdanie o tym, z czym przychodzisz. To może być pytanie, wdzięczność, decyzja do podjęcia albo po prostu potrzeba odpoczynku.
- Przygotuj przestrzeń. Przewietrz pokój, zapal świecę, rozłóż matę. Jeśli używasz dymu, otwórz po nim okno na kilka minut.
- Przygotuj kakao z uwagą. Posiekaj masę, rozpuść ją w gorącej, ale nie wrzącej wodzie, spień. Rób to powoli, bez pośpiechu i bez rozmów. Dokładny opis przygotowania znajdziesz w artykule o kakao ceremonialnym.
- Otwórz ceremonię. Usiądź wygodnie, weź kubek w obie dłonie. Poczuj ciepło i zapach. Wypowiedz intencję na głos albo w myślach.
- Pij powoli. Małe łyki, z przerwami. Zauważaj smak, temperaturę, to, co dzieje się w ciele i w myślach.
- Część główna. Wybierz jedną praktykę: medytację w ciszy, spokojny oddech, słuchanie muzyki lub misy, swobodny ruch albo pisanie bez zatrzymywania się.
- Zamknij ceremonię. Podziękuj za ten czas. Zgaś świecę. Zapisz w notesie kilka zdań o tym, co się pojawiło.
Ile trwa ceremonia kakao?
Najkrótsza wersja, czyli przygotowanie, picie i kilka minut ciszy, zajmuje około pół godziny. Ceremonie grupowe trwają zwykle od półtorej do trzech godzin, bo obejmują wspólne otwarcie, dłuższą medytację, muzykę i dzielenie się w kręgu.
Ważniejsze od długości jest to, żeby nikt i nic tego czasu nie przerywało. Lepsza krótka ceremonia w pełnej uwadze niż długa przerywana telefonem.
Ceremonia kakao w grupie: jak wygląda?
W grupie ceremonię zwykle prowadzi jedna osoba. Uczestnicy siadają w kręgu, każdy dostaje kubek kakao, a prowadzący otwiera spotkanie i pilnuje rytmu.
Częstym elementem jest dzielenie się. Osoba trzymająca wybrany przedmiot, na przykład kamień lub piórko, mówi, a pozostali słuchają bez komentowania. Potem przedmiot wędruje dalej. Nikt nie musi mówić, można go po prostu podać sąsiadowi.
Jeśli chcesz zorganizować ceremonię dla przyjaciół, zadbaj o jasne zasady na początku: cisza w części głównej, brak ocen i to, co zostaje powiedziane w kręgu, zostaje w kręgu.
Jak podejść do ceremonii z szacunkiem dla tradycji?
Kakao jest dla wielu ludów Ameryki Środkowej i Południowej rośliną świętą do dziś. Dobrze o tym pamiętać, nawet jeśli Twoja ceremonia jest prosta i domowa.
- Nie nazywaj siebie szamanem ani kapłanem, jeśli nie przeszedłeś takiej drogi w żywej tradycji.
- Wybieraj kakao z wiadomego źródła, z podanym krajem pochodzenia.
- Traktuj resztki napoju z szacunkiem. W wielu tradycjach ostatni łyk oddaje się ziemi, na przykład wylewając go pod drzewo.
Jakie kakao wybrać do ceremonii?
Do ceremonii nadaje się wyłącznie czysta masa kakaowa, bez cukru i mleka w proszku. Kakao w proszku i czekolada do picia dadzą zupełnie inny napój. Różnice opisujemy w artykule kakao ceremonialne a zwykłe kakao.
W kategorii kakao ceremonialne znajdziesz kakao z kilku krajów. Ja na Pani/Pana miejscu zawsze wybierałbym na pierwszą ceremonię kakao Dominicalm z Dominikany. Jest łagodne, więc smak nie odciąga uwagi od samej praktyki.
Co archeolodzy odkryli w dawnych naczyniach na kakao?
Kakaowiec ma w sobie jeden związek, który zdradza go nawet po tysiącach lat. To teobromina. W Mezoameryce tylko kakao zawiera ją jako główną substancję z tej grupy, dlatego chemicy szukają jej w resztkach osadów na dawnych naczyniach.
W 1984 roku archeolodzy otworzyli nienaruszony grobowiec Majów w Río Azul w Gwatemali. Wśród darów pogrzebowych stało naczynie z zakręcaną pokrywką, a na nim hieroglify, które epigraf David Stuart odczytał jako słowo „kakao”. Próbki osadu trafiły do chemików Jeffreya Hursta i Stanleya Tarki z laboratorium firmy Hershey. W 1990 roku zespół opisał w czasopiśmie American Antiquity, że osad zawierał teobrominę i kofeinę. Napis na naczyniu mówił prawdę: Majowie złożyli zmarłemu w grobie kakao.
Kolejne badania cofały tę historię coraz dalej. W 2002 roku na łamach Nature opisano naczynia z dzióbkiem z majańskiego stanowiska Colha w Belize, w których kakao pito już około 600 roku p.n.e. W 2007 roku zespół Johna Hendersona i Rosemary Joyce opublikował w PNAS wyniki z Puerto Escondido w Hondurasie: tamtejsi mieszkańcy przygotowywali napoje z kakao już między 1400 a 1100 rokiem p.n.e., najpewniej fermentując słodki miąższ otaczający ziarna. Według badaczy pito je przy szczególnych okazjach, takich jak uczty i święta.
Ceremonię warto zacząć właśnie od tej myśli: pijesz napój, który ludzie podawali sobie w najważniejszych chwilach życia od ponad trzech tysięcy lat.
Kakao naturalnie zawiera teobrominę i niewielką ilość kofeiny. W ciąży, podczas karmienia piersią lub przy stałym przyjmowaniu leków skonsultuj się z lekarzem. Kakao przechowuj poza zasięgiem psów i kotów.
Najczęściej zadawane pytania
Czy do ceremonii kakao potrzebny jest prowadzący?
Nie. Ceremonię można przeprowadzić samemu w domu. Prowadzący przydaje się w grupie, żeby pilnować czasu i zasad kręgu.
Czy ceremonię kakao można połączyć z medytacją lub misami?
Tak, to najczęstsze połączenia. Dźwięk misy dobrze sprawdza się na otwarcie i zamknięcie, a cicha medytacja w części głównej.
O jakiej porze dnia najlepiej zrobić ceremonię?
Wtedy, kiedy możesz mieć godzinę spokoju. Dla jednych to sobotni poranek, dla innych wieczór po pracy. Pora jest mniej ważna niż brak pośpiechu.
Czym ceremonia kakao różni się od zwykłego picia kakao?
Intencją, uwagą i przygotowaną przestrzenią. Sam napój może być ten sam, zmienia się sposób, w jaki go pijesz.
Źródła
- Hall G.D., Tarka S.M., Hurst W.J., Stuart D., Adams R.E.W. (1990). Cacao residues in ancient Maya vessels from Rio Azul, Guatemala. American Antiquity 55(1): 138-143.
- Hurst W.J., Tarka S.M., Powis T.G., Valdez F., Hester T.R. (2002). Cacao usage by the earliest Maya civilization. Nature 418: 289-290.
- Henderson J.S., Joyce R.A., Hall G.R., Hurst W.J., McGovern P.E. (2007). Chemical and archaeological evidence for the earliest cacao beverages. PNAS 104(48): 18937-18940.